السلمي
473
مجموعة آثار السلمي
مسأله اظهار كرده است ، بلكه أنواع ديگر زيارة ( به معنى عام آن ) را نيز ذكر كرده است : زيارة بيت الله براي اداى فريضة ، زيارة قبر رسول ( صلعم ) براي طلب شفاعت ودريافت بركت ، زيارة علما براي كسب علم وأدب ، زيارة أهل صلاح براي تقرب به حق ، زيارة والدين براي نيكى به آنان ، زيارة مشايخ براي تبرك جستن از ديدار وصحبتشان واخذ طريقت از آنان ، زيارة دوستان براي اداى حقوق آنان وتجديد عهد دوستى ، زيارة قبور براي عبرتاندوزى . در باب سماع به اختلاف آراء مشايخ ( وبه اختلافات فقها ) باجمال اشاره مىكند ومىگويد : برخى از مشايخ آن را براي مريدان مباح شمردهاند وبرخى مكروه . ولى هيچيك از مشايخ آن را على الاطلاق روا ندانسته بلكه در آن به حدى وقيدى قايل شدهاند . سپس مىافزايد كه براي أهل معرفت سماع مباح بلكه نيكوست . واما واصلان ، سماع را در آنان اثرى نيست چه فراتر از تلوين وتغييراند وهيچ واردى جان آنان را برتر از آنچه هست نتواند برد . ولى سماع عوام اعتباري بدان نيست . سماعى طبيعي است همچون كودك خوى گرفته به آواى مادر يا اشتر رام به حداى ساربان كه چون صوتي مىشنود تندتر مىرود . تصحيح متن از اين رساله تاكنون فقط يك نسخهء خطى شناخته شده است وآن در مجموعهاى است از كتابخانهء برلين به شمارهء 3081 ( Sprenger 851 ) كه اينك در كتابخانهء دانشگاه توبينگن محفوظ است . توصيف اين مجموعه را آلوارت در فهرست مخطوطات عربى آورده است [ 20 ] . اين رساله كه نزديك 11 صفحه ( از ورق 74 b تا 79 b مجموعه ) است بقطع 15 * 10 سم ، به خط نسخ متوسط است كه احتمالا در قرن دهم هجرى كتابت شده است . عناوين فصول به شنگرف است . عنوان رساله ( مانند رسالههاى ديگر اين مجموعه ) در حاشيهء سمت راست صفحه أول نوشته شده است : كتاب درجات المعاملات للسلمى . نسخه نسبة صحيح است وسهو القلم واغلاط كتابتيش اندك است ودر چند مورد نيز كلمات اعرابگذارى شده است . از نكتههاى قابل ملاحظه آنكه در بسيارى از موارد بجاى ضماير وافعال مؤنث ، مذكر به كار رفته است ( مثلا : هو بجاى هي ، ه بجاى ها ، فعل مفرد مذكر غايب بجاى مفرد مؤنث غايب ) . اين سهوهاى نحوى كه ايرانيان ( ونيز تركان ) معمولا دچار آنند به احتمال قوى از زلات كاتبان فارس ( يا ترك ) بوده است نه از مؤلف رساله .
--> ( 20 ) . W . Ahlwardt , Verzeichnis der arabischen Handschriften . Berlin , 1887 - 99 , vol . III , p . 120 ] . ]